فتق دیسک بین مهره ای
خلاصه مقاله
فتق دیسک بینمهرهای ( Intervertebral Disc Herniation) عارضهای است که به علت ضربه یا بلندکردن جسم سنگین یا گاهی خود به خود در ستون فقرات اتفاق میافتد و طی آن آزاد شدن بخش مرکزی دیسک یا هسته دیسک (نوکلئوس پالپوزوس) از قسمت محیطی آن یعنی آنولوس فیبروزوس باعث فشار بر روی ریشههای عصبی و ایجاد علائم بالینی میگردد
#با_مقاله_درس_بخوانیم
#فتق_دیسک_بین_مهره_ای
#بخش_اول
✅فتق دیسک بینمهرهای ( Intervertebral Disc Herniation) عارضهای است که به علت ضربه یا بلندکردن جسم سنگین یا گاهی خود به خود در ستون فقرات اتفاق میافتد و طی آن آزاد شدن بخش مرکزی دیسک یا هسته دیسک (نوکلئوس پالپوزوس) از قسمت محیطی آن یعنی آنولوس فیبروزوس باعث فشار بر روی ریشههای عصبی و ایجاد علائم بالینی میگردد.
✅دیسک بین مهرهای که (در این مقاله بهطور اختصار دیسک خوانده میشود) به صورت بالشتک یا صفحهای بین دو جسم مهره در ستون فقرات قرار میگیرد و جذبکننده فشارهایی است که به ستون مهرهها وارد میشود؛ بنابراین دیسکها همانند یک کمک فنر، ضربات وارده به ستون فقرات را خنثی میکنند. این عناصر به هنگام اعمال فشار، قابلیت تغییر شکل داشته و بدین طریق شدت ضربات را کاهش میدهند. شکل اصلی دیسکها زمانی که تحت فشار نباشند، کروی است؛ ولی هنگامی که در حد فاصل مهرهها قرار میگیرند، تحت تأثیر فشار وارده، پهن میشوند و شکل تخم مرغ را به خود میگیرند. دیسکها در ناحیه کمری (لومبار) به علت تحرک زیاد، ارتفاع بیشتری دارند. دو دیسک بین مهرهای L4-L5 و L5-S1 (قسمت پایینی کمر) که از تحرک بالایی برخوردار هستند، نسبت به دیسکهای فقرات کمری فوقانی ضخامت بیشتری دارند.
هر دیسک شامل دو قسمت است:
🔰بخش مرکزی
بنام هسته دیسک که نرم و مقدار آب آن نسبت به الیاف کلاژن آن بیشتر است. به این قسمت، نوکلئوس پالپوزوس میگویند. هسته دیسک یک بخش قابل اتساع است. دیسکها در طول روز مقداری از آب خود را از دست میدهند و در نتیجه کوتاهتر شده، ولی با استراحت دوباره به طول اولیه خود برمی گردند. بر این اساس، ممکن است بهطور طبیعی اختلاف قدی حدود ۲ سانتیمتر از صبح تا عصر ایجاد شود.
🔰بخش محیطی
هسته دیسک را دربر میگیرد. این قسمت، حلقه فیبری یا آنولوس فیبروزوس نامیده میشود. جنس بخش محیطی از نوع غضروف رشتهای (فیبروکارتیلاژ)است. خاصیت ارتجاعی دیسک بستگی به کافی بودن مقدار آب موجود در هسته مرکزی و سالم بودن حلقه لیفی آن دارد. فشارهای اعمال شده به هسته دیسک به بخش محیطی دیسک انتقال مییابد. از این نظر، بخش محیطی در حفاظت از قسمت مرکزی نقش اساسی دارد.
🔰نامگذاری
فتق دیسک بین مهرهای در بین عموم مردم و حتی پزشکان به نامهای متفاوتی خوانده میشود. بهطور عمده به نام دیسک و فتق دیسک یا بهطور اشتباه سیاتیک گفته میشود، اما سیاتیک به درد شدیدی گفته میشود که از عصب سیاتیک (که در کمر، درون باسن، ران و پا وجود دارد)، شروع میگردد. ولی اصطلاحات دیگری که آسیب وارده را بیان میکنند و در گفتگوی پزشکی مرسومند عبارتند از برجستگی دیسک سُرخوردگی دیسک جابجائی و فتق دیسک، البته آنچه که علائم دیسک واقعی را دارد، همان حالت فتق کامل است.
🔰علت (فیزیوپاتولوژی)
دیسکها انعطافپذیر بوده و هر دیسک بین دو مهره قرار میگیرد. کشیدگی، پیچ خوردگی و فشار به ناحیه کمر که به عناصر پشتی ستون فقرات آسیب وارد میکند، میتواند به دیسک یا دیسکهایی که در جلو بین دو جسم مهرهای قرار میگیرد نیز صدمه وارد کند. هر دو قسمت محیطی و مرکزی دیسک آسیب پذیرند ولی اصطلاح فتق زمانی کاربرد دارد که قسمت مرکزی دچار آسیب شدید گردد که در این موارد، فتق با پارگی قسمت محیطی نیز همراه است. فتق هسته دیسک ممکن است در نتیجه اعمال نیروهای بیش از اندازه، نیروهای کم اما مداوم و مکرر بر روی دیسک یا وجود آنولوس معیوب پیش آید.
🔰فتق دیسک میتواند به علت ساییدگی تدریجی و پارگی خود به خود بهخصوص در افرادی که کار نشسته دائمی دارند اتفاق افتد اما در اشخاصی که به حمل و نقل اجسام سنگین اشتغال دارند بیشتر از افراد دیگر است. در پارگیهای در اثر سائیدگی، بیماران دورههای دردهای طولانی و خفیف دارند ولی در پارگیهای حاد درد ناگهانی و شدید است. فشار داخل دیسک در حالت ایستاده کمتر از حالت نشسته و در حال نشسته کمتر از موقعی است
✨شکوه دنیای اعصاب در انجمن علمی دانشجویی جراحی اعصاب
با ما همراه باشید.✨
🆔English:@NeurosurgeryAssociation
🆔Persian:@Neurosurgery_Association
#بخش_دوم
که شخص در حالت ایستاده بطرف پائین خم میشود. در حرکت شدید خم شدن، هسته مرکزی دیسک به لبه پشتی الیاف حلقوی دور خود فشار آورده و آن را اگر ضعیف شده باشد پاره میکند و بطرف ریشه عصبی مربوط به آن دیسک فشار وارد میآورد.
✅هرچند وجود فشار دیسک بیرون زده، از عوامل اصلی علائم بالینی است، اما رادیکولیت شیمیائی امروزه یکی از عوامل مهم در ایجاد درد کمر بحساب میآید و نمیتوان فقط وجود فشار روی نخاع یا ریشه عصبی را تنها عامل ایجاد درد دانست. آزاد شدن فاکتور التهابی TNF که بهطور عمده از پارگی دیسک حاصل میشود خود باعث تخریب و نکروز بقیه دیسک شده و این التهاب در ایجاد درد مؤثر است. همچنین بعضی گزارشهای علمی عوامل ژنتیک و جهش ژنی را در ایجاد فتق دیسک مؤثر دانستهاست. گودی کمر نیز میتواند خطر فتق دیسک کمر را افزایش دهد.
🔰تکامل
شواهدی وجود دارد که بیرونزدگی دیسک بینمهرهای که میتواند باعث کمردردهای مزمن شود در افرادی بیشتر دیده میشود که شکل مهرههای کمر آنها به مهرههای شمپانزهها و اورانگوتانها شباهت بیشتری دارد؛ به عبارت دیگر مهرههای کمر این افراد از نظر تکاملی کمتر برای راه رفتن روی دو پا تطبیق پیدا کردهاست. یکی از توضیحاتی که در این باره ارائه شده این است که در مسیر تکامل از موجودی چهار دست و پا به انسان دو پا، فشار بر روی ستون مهرهها افزایش یافتهاست. نتایج این پژوهش این فرضیه را که کمردرد ممکن است منشأ تکاملی داشته باشد تقویت میکند. شیوع بیماریهای ستون فقرات در انسان بیشتر از نخستیها است.
🔰زائده اشمورل بیرونزدگی غضروف (دیسک) بین مهرهها به داخل بافت استخوانی مهره بالایی یا پایینی است. این زائده معمولاً دردناک نیست، بیشتر در سنین بالا دیده میشود و محصول فرسودگی مهره در گذر عمر است. در کسانی که شکل مهرهها بیشتر به شکل مهرههای اجداد ما شبیه است این فتق عمودی بین مهرهای بیشتر دیده میشود. علاوه بر این مهره اول کمر در صورت سلامت، به راحتی از مهره مشابه در شمپانزهها و اورانگوتانها قابل تشخیص است اما اگر این مهره سالم نباشد این تمایز دیده نمیشود؛ به عبارت دیگر زائده اشمورل مهره انسانی را به مهره نخستیها شبیه میکند.
🔰علائم و نشانهها
آسیبهای خفیف دیسک معمولاً درد موضعی ایجاد میکنند که میتواند به علت صدمه قسمت محیطی دیسک باشد یا به علت التهاب هسته دیسک که هنوز به مرحله فتق نرسیدهاست ولی به علت فشار ثانویه به اطراف، درجاتی از درد را ایجاد میکند. این حالت آسیب جدی محسوب نمیشود، مگر اینکه با ادامه نیروهای غیرطبیعی باعث از هم گسیختگی لایه محیطی و بیرون زدگی هسته دیسک و فشار به رباط طولی پشتی، نخاع و اعصاب نخاعی گردد. در این موارد، با توجه به میزان فشار به ریشههای عصبی حالات متفاوتی از درد را ایجاد میکند.
🔰درصورت فشار به ریشههای عصبی در ناحیه کمر به علت فتق دیسک، درد ریشه عصب یا درد انتشاری ایجاد میگردد که میتواند تا کل اندام تحتانی امتداد یابد. البته چون در ناحیه کمر دیسکهای L4-L۵ و L5-S۱ بیشتر تحت فشار قرار میگیرند بنابراین بیشتر درد عصب سیاتیک که مربوط به پشت اندام تحتانی است بهوجود میآید. دردهای ناشی از ریشه عصب (درد انتشاری) همچون سیاتیک با خم کردن ستون فقرات، نشستن، انجام فعالیت، سرفه و عطسه افزایش و با استراحت کاهش مییابد. اما باید توجه داشت که مسیر انتشار درد به محل دیسک دچار فتق شده در ستون فقرات دارد. دیسکهای ناحیه مهرههای گردنی درد انتشاری در بازو و ساعد و انگشتان دست ایجاد میکنند..
✅درد انتشاری و علائم بالینی به اشکال مختلف توسط بیمار احساس و بیان میگردد. گاهی به صورت گزگز سوزش و بیحسی در قسمتی از اندام احساس و بیان میشود. در ۵۰ ٪از موارد که بیرون زدگی دیسک کم است ممکن است هیچگونه علائمی در نزد بیمار وجود نداشته باشد. اکثر پارگی و فتق دیسکها در قسمت کناری-خارجی اتفاق میافتد به همین علت انتشار درد و علائم به یک طرف اندام حرکتی (راست یا چپ) محدود میباشد البته گاهی فتق دیسک از نوع مرکزی است و درد در دوطرف وجود دارد.
🔰گرد آوردنده: دکترکیمیافارسی
🔰 ادیتور: دکتر مهدی مهماندوست
✨شکوه دنیای اعصاب در انجمن علمی دانشجویی جراحی اعصاب
با ما همراه باشید.✨
🆔English:@NeurosurgeryAssociation
🆔Persian:@Neurosurgery_Association
مقالات مرتبط
هاروی کوشینگ
هاروی ویلیام کوشینگ پدر جراحی اعصاب نوین و چهره برجسته انجمن جراحی اعصاب آمریکاست. وی در ۸اپریل ۱۸۶۹ در اوهایو متولد شد. او در سال ۱۸۹۱ از دانشگاه Yale فارغ التحصیل شد، سپس در دانشگاه هاروارد در رشته پزشکی مشغول به تحصیل گشت و در سال ۱۸۹۵ مدرک پزشکی خود را دریافت کرد. پس از فارغ التحصیلی در بیمارستان John Hopkins زیر نظر جراح مشهور، William S.Halsted مشغول به یادگیری جراحی شد. تا سال ۱۸۹۹ کوشینگ به مرور به جراحی سیستم عصبی علاقه مند شد و حرفه خود را در جراحی مغز و اعصاب آغاز کرد.
هماتوم ساب دورال مزمن
هماتوم ساب دورل یا خون مردگی زیر سخت شامه، نوعی هماتوم است که در آن مقداری از خون، بین لایه های داخلی سخت شامه و عنکبوتیه مننژ های اطراف مغز تجمع می کند.ممکن است باعث افزایش فشار داخل جمجمه گردد که این مسئله سبب فشردگی و آسیب به بافت های ظریف مغز می شود.علائم و نشانه های هماتوم حاد در عرض چند دقیقه ظاهر شوند، تا دو هفته نیز به تعویق بیفتند. علائم هماتوم ساب دورال مزمن معمولاً بیش از سه هفته پس از آسیب به تعویق می افتد. اگر خونریزی ها به مغز فشار وارد کند، علائم افزایش فشار داخل جمجمه یا آسیب مغزی وجود خواهد داشت. سایر علائم هماتوم ساب دورال: از دست دادن هوشیاری یا نوسان سطوح هوشیاری - تحریک پذیری – تشنج – درد - بی حسی - سردرد (ثابت یا نوسانی) – سرگیجه – سرگردانی – فراموشی - ضعف یا بی حالی - حالت تهوع یا استفراغ - از دست دادن اشتها - ناتوانی در صحبت کردن یا گفتار نامفهوم - آتاکسی یا مشکل در راه رفتن - از دست دادن کنترل عضلانی - تغییر الگوهای تنفسی - کاهش شنوایی یا صدای زنگ در گوش (وزوز گوش) - تاری دید - انحراف چشم یا حرکت غیر طبیعی چشم می باشد.هماتوم ساب دورال در اثر ضربه به سر ایجاد می شود، و ورید های کوچک را پاره می کند.خونریزی های ساب دورال از آسیب های برشی ناشی از نیروهای چرخشی یا خطی مختلف است. آتروفی مغزی طول وریدهای پل را بین دو لایه مننژیال و پارگی توسط نیروهای برشی را افزایش میدهد.هماتوم ساب دورال اغلب در اطراف بالا و کناره های لوب فرونتال و جداری و در حفره جمجمه خلفی و در نزدیکی فالکس سربری و تنتوریوم مخچه نیز رخ دهند. هماتوم های ساب دورال می توانند در امتداد داخل جمجمه منبسط شوند و شکل مقعری را ایجاد کنند که منحنی مغز را دنبال می کند. در سی تی اسکن، هماتوم های ساب دورال به طور کلاسیک هلالی شکل هستند و سطحی مقعر دور از جمجمه و در مراحل اولیه خونریزی ظاهری محدب دارند.درمان هماتوم ساب دورال به اندازه و سرعت رشد آن بستگی دارد. هماتوم های ساب دورال کوچک را می توان با نظارت دقیق مدیریت کرد؛ زیرا لخته خون به طور طبیعی جذب می شود.می توان با وارد کردن یک کاتتر کوچک از طریق سوراخی که در جمجمه ایجاد شده و مکیدن هماتوم نیز آن را درمان کرد. هماتوم های بزرگ یا علامت دار نیاز به کرانیوتومی دارند. عوارض بعد از عمل می تواند شامل افزایش فشار داخل جمجمه، ادم مغزی، خونریزی جدید یا مکرر، عفونت و تشنج باشد. افراد مبتلا به هماتوم ساب سادورال مزمن (CSDH) با علائم کم یا بدون علائم یا خطر بالای عارضه در حین جراحی ممکن است با داروهایی مانند آتورواستاتین، دگزامتازون و مانیتول به طور محافظه کارانه درمان شوند. مهارکننده ردوکتاز HMG-CoA مانند آتورواستاتین می تواند حجم هماتوم را کاهش داده و عملکرد عصبی را در هشت هفته بهبود بخشد و خطر عود در CSDH را کاهش دهد. دگزامتازون، زمانی که همراه با درناژ جراحی استفاده شود، ممکن است میزان عود هماتوم ساب دورال را کاهش دهد. هماتوم ساب دورال مزمن بر اساس تراکم آن در سی تی اسکن مغز طبقه بندی می شود : A: نوع بالا، B: نوع ایزو، C: نوع پایین، D: نوع مختلط.